Akoestische panelen specificeren voor architecten: αw, NRC en klasse A

Kort antwoord: specificeer een akoestisch paneel met één absorptiewaarde, met de norm en de montageconditie erbij (αw en klasse volgens ISO 11654, of NRC volgens ASTM C423), plus de brandklasse volgens EN 13501-1, de certificaten, het gerecycleerd gehalte, de terugname en de documenten die de aannemer moet indienen; reken de ene waarde nooit om naar de andere. Hieronder lees je wat de cijfers betekenen en waarom de montage meetelt, en vind je een bestektekst en een checklist om over te nemen.

αw en NRC: twee cijfers voor hetzelfde paneel

Beide waarden komen uit dezelfde soort labotest: een groot proefstuk in een nagalmkamer, het uitsterven van het geluid gemeten met en zonder dat proefstuk, en per frequentieband een absorptiecoëfficiënt α van 0 (kaatst alles terug) tot 1 (neemt alles op).

αw (ISO 11654) legt de gemeten curve van 250 tot 4.000 Hz op een referentiecurve die in stappen van 0,05 verschoven wordt. Een paneel dat in één band zwak scoort, wordt daarvoor afgestraft; het resultaat wordt afgetopt op 1,00 en ingedeeld in de klassen A tot E.

NRC (ASTM C423) neemt het gemiddelde van de coëfficiënten bij 250, 500, 1.000 en 2.000 Hz, afgerond op 0,05. Een gemiddelde vergeeft een zwakke band, en door randeffecten in het labo kan een NRC boven 1,00 uitkomen.

Ze zijn niet inwisselbaar. rWood Perf in het patroon PD8 heeft αw 0,85 en NRC 0,90; de 12 mm rPET Panel komt op αw 1,00 met NRC 0,95 zodra er 50 mm steenwol in een spouw van 50 mm zit, en op αw 0,80 met NRC 0,80 als de spouw van 100 mm leeg blijft. Sommige producten publiceren maar één van de twee: rWood Groove heeft een αw van 0,90 en geen NRC, rPET Groove alleen een NRC (0,55, 0,75 en 0,90 bij 12, 24 en 36 mm). Kies één waarde, noem de norm erbij en reken nooit om.

Wat klasse A, B en C betekenen

ISO 11654 verdeelt de αw in vijf klassen:

• Klasse A: αw 0,90–1,00
• Klasse B: αw 0,80–0,85
• Klasse C: αw 0,60–0,75

De klasse is een afkorting, geen eis. Welke klasse een ruimte nodig heeft, volgt uit het volume, de beoogde nagalmtijd en de norm die van toepassing is: ISO 22955 voor open kantoren, ISO 3382-3 voor de spraakafname over een open vloer, en voor scholen in België NBN S 01-400-2; check de exacte eis bij je akoesticus. Onze textielpanelen Interior, Solid en Divide halen αw 1,0, klasse A; rWood Groove en rWood Micro αw 0,90, klasse A; de 12 mm rPET Panel zit in klasse B (αw 0,80) met een lege spouw van 100 mm erachter en in klasse A (αw 1,00) met 50 mm steenwol in een spouw van 50 mm.

Montagecondities: type A of een luchtspouw

Het testrapport vermeldt hoe het proefstuk gemonteerd was, en de waarde geldt alleen voor die montage.

• Type A: het paneel ligt rechtstreeks op het harde vlak, zoals wanneer je het plat tegen een wand lijmt of clipt.
• Luchtspouw: getest los van het vlak, op latten of als plafond; een spouw erachter verbetert de absorptie in de lage tonen, dus hetzelfde paneel scoort hoger.

De rPET Panel van 12 mm toont hoe groot die spreiding is:

Een waarde met luchtspouw haal je niet met een paneel dat op gipsplaat gelijmd is; de bestektekst moet waarde en conditie dus samen vermelden. Houten akoestische panelen voegen een tweede conditie toe: rWood Groove (αw 0,90, klasse A) heeft zijn eigen viltrug van 3 mm, gaat op latten of in de lijm, en de spouw erachter kan een extra absorber krijgen (akoestisch vilt, een rPET-paneel of minerale wol); rWood Micro (αw 0,90, klasse A) hangt in clips met een spouw erachter en haalt αw 1,00 met 50 mm minerale wol. Specificeer dus de spouw én wat erin zit.

Waarom labowaarden tellen: een rekenvoorbeeld

Labowaarden komen van een groot, gelijkmatig gemonteerd proefstuk in een diffuus geluidsveld; in een echte ruimte bedekken de panelen maar een deel van het oppervlak, dus de waarde is een rekenbasis, geen garantie. Neem een vergaderzaal van 5 bij 4 m, 2,8 m hoog, V = 56 m³, gemeten op 0,9 s, doel 0,6 s. Met Sabine (A = 0,161 × V / T):

Bij αw 0,80 (rPET Panel 12 mm met een lege spouw van 100 mm erachter, klasse B) wordt dat 5,0 / 0,80 = 6,3 m²: twee platen van 2.800 × 1.220 mm (2 × 3,42 = 6,84 m²). Bij αw 1,0 (Interior, of dezelfde rPET Panel met 50 mm steenwol in een spouw van 50 mm) is het 5,0 / 1,0 = 5,0 m². Vervang je klasse A door klasse B zonder te herrekenen, dan krijgt de zaal 5,0 × 0,80 = 4,0 m² sabine, een tekort van 20 %; lijm je diezelfde 5,0 m² vlak op de wand (αw 0,25), dan blijft er 1,25 m² sabine over, een kwart van wat gespecificeerd was.

Brand, emissies en circulariteit

Brandreactie, EN 13501-1. B-s1,d0 staat voor een beperkte bijdrage aan het vuur, weinig rookontwikkeling (s1) en geen brandende druppels (d0). Onze rPET-reeks is B-s1,d0 voor wit, grijs en zwart, B-s2,d0 voor alle andere kleuren (de klasse volgt de kleur, voor de Standard- en de FR-versie gelijk); rWood Micro en rWood Perf zijn B-s1,d0 op de brandvertragende MDF-kern, rWood Groove B-s1,d0 op de FR-kern en D-s2,d2 op de standaardkern. Neem de klasse over van de datasheet van de gekozen opbouw en check de exacte eis bij je akoesticus of brandveiligheidsadviseur.

Emissies en materialen. Vraag voor vilt naar OEKO-TEX® Standard 100; ons rPET draagt dat label. Vraag voor hout naar FSC op het fineer; rWood gebruikt uitsluitend FSC-gecertificeerd fineer.

Gerecycleerd gehalte en terugname. Leg het minimale gerecycleerd gehalte en de route aan het einde van de levensduur vast. rPET Groove bestaat volledig uit gerecycleerd PET, en al onze panelen nemen we gratis terug in Nederland, België, Luxemburg, Frankrijk en Duitsland, en enkel daar (zie duurzaamheid). Re-Sound is het akoestiekmerk van Stretch Group; de panelen komen uit onze fabrieken in Beveren-Waas (België) en in Częstochowa (Polen).

De reeksen van Re-Sound als rekenvoorbeeld

Interior begint bij € 387 per set excl. btw; vilt en houten panelen offreren we per m² excl. btw, transport buiten België apart. Belcabines beoordeel je niet op αw maar op de spraakniveaureductie volgens ISO 23351-1: Solo Flex (ongeveer 24 dB(A)) en Modular XL (25,9 dB(A)) zitten daar in klasse C; check de exacte eis bij je akoesticus.

Wat er in de bestektekst hoort

Voorbeeldtekst voor een vilten wandpaneel, klasse A of klasse B naargelang de spouw:

Akoestisch wandpaneel, PET-vilt volledig uit gerecycleerd PET, 12 mm, 2.800 × 1.220 mm, uit tien voorraadkleuren. αw 1,00, klasse A volgens ISO 11654 met 50 mm steenwol in een spouw van 50 mm [of: αw 0,80, klasse B met een lege spouw van 100 mm erachter], in de montageconditie van het testrapport, overeenkomstig de geplaatste toestand [spouw van … mm / absorber …]. Brandklasse B-s1,d0 (wit, grijs, zwart) of B-s2,d0 (andere kleuren) volgens EN 13501-1. OEKO-TEX® Standard 100. Bevestiging met schroeven of lijm; terugname door de fabrikant aan het einde van de levensduur. In te dienen: datasheet, testrapport volgens de opgegeven norm, classificatierapport EN 13501-1, certificaten en plaatsingsvoorschrift. Referentie: Re-Sound rPET Panel, of gelijkwaardig op basis van dezelfde documenten.

Voor een textielpaneel zet je Interior, Solid of Divide in de plaats (αw 1,0, klasse A); voor een houten blikvangerwand rWood Groove of rWood Micro (αw 0,90, klasse A), met vermelding van de MDF-kern voor de brandklasse en, bij rWood Micro, van de spouw en de minerale wol erin.

Checklist voor het bestek

Stuur ons je ruimtelijst voor datasheets, testrapporten en een offerte per reeks, of begin met het gratis stalenpakket. Kijk bij waar te koop of neem contact op.

Veelgestelde vragen

Is αw hetzelfde als NRC? Nee. αw (ISO 11654) legt de gemeten curve van 250 tot 4.000 Hz op een referentiecurve in stappen van 0,05, afgetopt op 1,00; NRC (ASTM C423) is het gemiddelde van de coëfficiënten bij 250, 500, 1.000 en 2.000 Hz. rWood Perf in het patroon PD8 heeft αw 0,85 maar NRC 0,90. Kies er één, noem de norm en reken nooit om.

Wat betekent klasse A voor een akoestisch paneel? Klasse A is de hoogste band van ISO 11654, αw 0,90 tot 1,00; klasse B loopt van 0,80 tot 0,85, klasse C van 0,60 tot 0,75. Interior, Solid en Divide zijn αw 1,0, klasse A, net als rWood Groove en rWood Micro met αw 0,90; de 12 mm rPET Panel is klasse B (αw 0,80) met een lege spouw van 100 mm erachter en klasse A (αw 1,00) met 50 mm steenwol in een spouw van 50 mm. Welke klasse een ruimte nodig heeft, hangt af van de toegepaste norm; check de exacte eis bij je akoesticus.

Welke documenten vraag je op in het bestek? De datasheet, het testrapport met de montageconditie, het classificatierapport volgens EN 13501-1, het OEKO-TEX® Standard 100- of FSC-certificaat, een verklaring over gerecycleerd gehalte en terugname, en het plaatsingsvoorschrift. Schrijf ‘of gelijkwaardig’ alleen als een alternatief dezelfde set moet indienen.

Bronnen: ISO 11654 (αw en klassen); ASTM C423 (NRC); EN 13501-1 (brandreactie); ISO 22955, ISO 3382-3 en NBN S 01-400-2 als aanknopingspunten; ISO 23351-1 (belcabines); W.C. Sabine; OEKO-TEX® Standard 100; FSC; productgegevens en testrapporten Re-Sound.