Nagalmtijd in een kantoor: welke norm geldt en hoe reken je ze uit?

Als referentie voor de nagalmtijd in een kantoor gebruiken we de rekenregels van de Duitse norm DIN 18041: voor vergader- en conferentiezalen (categorie A, groep A3, onderwijs en communicatie) geldt daar T_soll = 0,32 · lg(V) − 0,17 s, wat bij 56 m³ op ongeveer 0,39 s uitkomt; een open kantoor valt in categorie B en plan je op de verhouding tussen absorptie en volume, met ISO 22955 als leidraad voor de akoestische kwaliteit per activiteit. Hieronder vind je beide berekeningen, de maatregelen die erbij horen en wat je met je akoesticus afstemt.

Wat DIN 18041 regelt: verstaanbaarheid in categorie A en B

DIN 18041, voluit "Hörsamkeit in Räumen" (2016), is in Duitsland de basis voor het ontwerp van de ruimteakoestiek. Hörsamkeit betekent: hoe goed versta je spraak in een ruimte? In dit artikel gebruiken we de methode van die norm als referentie voor kantoren in België en Nederland; voor scholen in België geldt de eigen norm NBN S 01-400-2, en voor open kantoren beschrijft ISO 22955 de akoestische kwaliteit. De Duitse norm kent twee categorieën:

• Categorie A: verstaanbaarheid over middelgrote en grotere afstand. Per gebruik geeft de norm een streefnagalmtijd T_soll als functie van het volume; vergader-, conferentie- en opleidingszalen rekenen we volgens groep A3 (onderwijs en communicatie).
• Categorie B: verstaanbaarheid over korte afstand. Open kantoren, kantines, circulatieruimtes: hier werkt de norm niet met een vaste nagalmtijd, maar met minimumeisen aan de absorptie in verhouding tot het volume.

De streefwaarden gelden voor de ingerichte ruimte. Check de exacte eis bij je akoesticus; die deelt jouw ruimte bij de juiste groep in.

De formule voor groep A3 en typische kantoorvolumes

Voor groep A3 geldt T_soll = 0,32 · lg(V) − 0,17 s (V in m³, lg = logaritme met grondtal 10):

Kleine vergaderzalen zijn het lastigst: 0,39 s haalt geen enkele zaal met een gipsplafond, een glazen wand en een harde vloer uit zichzelf.

Rekenvoorbeeld vergaderzaal: van 0,9 s naar de streefwaarde

Vergaderzaal van 5 bij 4 m en 2,8 m hoog, dus 56 m³; tapijttegels, glazen wand, scherm op de korte wand. Gemeten: 0,9 s. Streefwaarde volgens A3: 0,39 s. Volgens Sabine (A = 0,161 × V / T) staat er vandaag 0,161 × 56 / 0,9, ofwel 10,0 m² sabine, in de zaal; bij 0,39 s moet dat 0,161 × 56 / 0,39 worden, ofwel 23,1 m² sabine. Er komt bijgevolg 13,1 m² sabine bij.

Voorstel: 12 m² plafondeilanden van klasse A (stel αw 0,9) = 10,8 m² sabine, plus één plaat rPET Panel (12 mm, 2.440 × 1.220 mm) met 100 mm lucht erachter, tegenover het scherm: 2,98 m² × 0,80 = 2,4 m² sabine. Nieuw 13,2 m², met de bestaande 10,0 m² samen 23,2 m²: T = 0,161 × 56 / 23,2 = 0,39 s, streefwaarde gehaald. Wie de zaal helemaal met panelen bekleedt, zakt onder de tolerantieband: bij deze methode is meer niet automatisch beter. De frequentieafhankelijkheid (lage tonen vragen dikkere panelen of een luchtspouw erachter) check je met je akoesticus.

Open kantoor: categorie B en ISO 22955

In een open kantoor werkt de A3-formule niet: daar stoort niet de galm op zich, maar de verstaanbare spraak van collega's. Naast categorie B van DIN 18041, in Duitsland aangevuld door de richtlijn VDI 2569 voor kantoren, is er daarom ISO 22955 (2021), die de akoestische kwaliteit van open kantoren beschrijft per activiteit: vooral telefoneren, projectwerk in team of geconcentreerd individueel werk.

De getallen zelf horen in een akoestisch verslag thuis; check de exacte eis bij je akoesticus. Richtwaarden uit onze praktijk: 0,5 tot 0,8 s voor de open vloer, ≤ 0,5 s in concentratiezones; voor vergaderzalen geldt sowieso de A3-formule. Boven 1,0 s heb je eerst absorptie nodig; wie rond 0,6 s zit en toch onrust heeft, is toe aan zonering en belcabines.

Rekenvoorbeeld open kantoor van 720 m³

Een open vloer van 20 bij 12 m onder een plafond van 3 m, dus 720 m³, met gietvloer en betonplafond. Geschatte nagalmtijd 1,2 s, doel 0,7 s.

Alleen met wandpanelen (rPET Panel 12 mm, luchtspouw 100 mm, αw 0,80) zou dat 69 / 0,80 = 86 m² zijn. Beter verdeeld:

• Plafond: 50 m² plafondelementen van klasse A (stel αw 0,9) = 45 m² sabine. Alternatief: een naadloos akoestisch spanplafond, dat ons zusterbedrijf STRETCH op één dag plaatst.
• Wanden: 30 m² rPET Panel 12 mm, luchtspouw 100 mm (αw 0,80, klasse B) = 24,0 m² sabine op de reflectiepunten.
• Samen 69,0 m² sabine: T = 0,161 × 720 / (96,6 + 69,0) = 0,70 s, doel gehaald.

Hoe je zo'n berekening zelf opzet, lees je in ons artikel over het aantal panelen per ruimte.

Maatregelen op volgorde van effect

1. Eerst het plafond. Geen enkel ander vlak is zo groot, en elke werkplek kijkt ertegenaan. Maak 60 tot 80 % van het plafond absorberend, met een spanplafond of rPET-plafondelementen, en de galm is in de meeste kantoren onder controle.

2. Wandpanelen op de reflectiepunten. Geluid kaatst het hardst terug van de wand tegenover de bron en van de lange wanden. Daar horen akoestische panelen van gerecycleerd PET, op oorhoogte tot ongeveer 2,2 m en niet boven de kasten. rPET Groove komt in tien voorraadkleuren (elke andere kleur op bestelling) en in 12, 24 en 36 mm, met NRC 0,55 / 0,75 / 0,90, brandklasse B-s1,d0 voor wit, grijs en zwart en B-s2,d0 voor de overige kleuren volgens EN 13501-1; de gladde plaat rPET Panel (12 mm) haalt naargelang de montage αw 0,80 (klasse B volgens ISO 11654) met 100 mm lucht erachter en 1,00 (klasse A) in een spouw van 50 mm gevuld met 50 mm steenwol. Alternatieven: rWood Groove met FSC-fineer (αw 0,90, klasse A) en de textielpanelen Interior (αw 1,0, klasse A).

3. Zoneren met Divide. Veertig werkplekken vormen akoestisch één ruimte. Divide zijn vrijstaande scheidingswanden die aan beide zijden absorberen (αw 1,0, klasse A), met geïntegreerde voet, magnetisch koppelbaar en zonder montage.

4. Belcabines voor telefoon- en videogesprekken. Gesprekken op de vloer storen het meest; daartegen helpt een belcabine. Een akoestische cabine zoals Solo Flex neemt 1 m² in, ventileert met 4,6 m³/min en verlaagt het spraakniveau met ongeveer 24 dB(A), klasse C volgens ISO 23351-1. Vanaf € 4.118,75 excl. btw zonder plaatsing; wie ze door onze monteurs laat plaatsen, betaalt € 1.245, plus transport op het Europese vasteland € 500, allebei excl. btw; als vuistregel één cabine voor elke acht à tien werkplekken. Voor twee personen: Duo vanaf € 7.612,50 excl. btw. Vergelijken doe je in de prijzengids voor belcabines.

5. Vergaderpods. Waar vergaderzalen ontbreken, belanden vergaderingen op de vloer. Modular XL is een ruimte-in-ruimtesysteem voor zes tot tien personen, uitbreidbaar per element van 90 cm, met 25,9 dB(A) spraakniveaureductie (klasse C), vanaf € 13.781,25 excl. btw zonder plaatsing (plaatsing door ons team € 1.645 voor de basismodule en € 1.245 voor elk extra element; transport op het Europese vasteland € 750, alles excl. btw), vrijstaand opgesteld.

Meer over de aanpak van een open vloer, met zeven maatregelen op een rij, lees je in Akoestiek in een open kantoor verbeteren.

Productie, levertijd en terugname

Re-Sound maakt deel uit van Stretch Group en produceert zelf: de textielreeks in Beveren-Waas (België), rPET en rWood in Częstochowa (Polen). rPET Groove is er in ongeveer 3 à 4 werkweken, een cabine in standaardconfiguratie in 4 à 6 weken. Plaatsen doe je zelf (met twee personen, minder dan drie uur voor Solo Flex) of laat je aan ons team over: ongeveer een uur per eenpersoonscabine, twee per vergaderpod, twee tot zes voor Modular XL. Panelen nemen we op het einde van hun levensduur gratis terug in Nederland, België, Luxemburg, Duitsland en Frankrijk, en alleen daar; cabines kan je doorverkopen of als bouwpakket demonteren en recycleren.

Waar staat jouw kantoor akoestisch? Stuur ons via de contactpagina je plattegrond en de hoogte van de ruimte; je krijgt een eerste absorptieberekening en een gratis stalenpakket. Cabines en panelen staan opgesteld in onze showroom in Beveren-Waas; verdelers vind je bij waar te koop.

Veelgestelde vragen

Welke nagalmtijd vraagt DIN 18041 voor een kantoor? Voor vergader- en conferentiezalen (categorie A, groep A3) geldt T_soll = 0,32 · lg(V) − 0,17 s: ongeveer 0,39 s bij 56 m³ en 0,57 s bij 200 m³. Open kantoren vallen onder categorie B; daar vraagt de norm een minimale verhouding tussen absorptie en volume, aangevuld door ISO 22955. Voor een kantoor in België of Nederland gebruiken we die methode als referentie; de exacte eis check je bij je akoesticus.

Hoeveel absorptie heeft een open kantoor van 720 m³ nodig? Van 1,2 s naar 0,7 s volgens Sabine: bij 0,7 s hoort 0,161 × 720 / 0,7 ofwel 165,6 m² sabine, waarvan er al 96,6 m² aanwezig zijn, dus 69 m² sabine extra; bijvoorbeeld 50 m² plafondelementen van klasse A en 30 m² rPET Panel 12 mm met 100 mm lucht erachter (αw 0,80, klasse B). Telefoongesprekken op de vloer los je daarmee niet op; daarvoor plan je belcabines in.

Vervangt een belcabine de akoestische panelen? Nee. Panelen verlagen de nagalm van de hele vloer; een belcabine lost het probleem van één sprekende persoon op. Solo Flex verlaagt het spraakniveau met ongeveer 24 dB(A), klasse C volgens ISO 23351-1, en kost vanaf € 4.118,75 excl. btw zonder plaatsing; Modular XL haalt 25,9 dB(A), ook klasse C. Een goed gepland kantoor heeft allebei nodig.

Bronnen: DIN 18041:2016-03 (Hörsamkeit in Räumen, Duitse referentie); VDI 2569 (Duitse richtlijn voor kantoorakoestiek); ISO 22955:2021 (akoestische kwaliteit in open kantoren); NBN S 01-400-2 (scholen); ISO 11654 (absorptieklassen); ISO 23351-1 (spraakniveaureductie van cabines); EN 13501-1 (brandreactie); W.C. Sabine (nagalmformule); productgegevens Re-Sound.